18 اوت 2023- دیابت یک بیماری شایع در سراسر جهان است که تقریباً 10٪ از جمعیت را تحت تأثیر قرار می دهد. این وضعیتی است که به دلیل مشکل در نحوه ی تنظیم و استفاده ی بدن از قند به عنوان سوخت رخ می دهد. این یک بیماری سیستمیک است که بسیاری از اندام ها از جمله قلب، عروق خونی، اعصاب، کلیه ها و چشم ها را درگیر می کند.

در حالی که مراقبت از چشم و معاینه منظم چشم برای همه مهم است، اما برای افراد مبتلا به دیابت "حیاتی" است. بیایید بررسی کنیم که چرا مراقبت معمول از چشم در افراد مبتلا به دیابت بسیار مهم است.

آشنایی با رتینوپاتی دیابتی

چشم، بخش حیاتی بینایی شما، حاوی لایه ای حساس به نام شبکیه است. رگ‌های خونی شبکیه می‌توانند تحت تأثیر دیابت قرار گیرند و منجر به وضعیتی به نام رتینوپاتی دیابتی شوند. این وضعیت به تدریج به این رگ های خونی آسیب می رساند و می تواند با افزایش شدت آسیب، پیشرفت کند.

هنگامی که رتینوپاتی دیابتی ایجاد می شود، آسیب به چشم قبل از ظهور علائم رخ می دهد. اغلب تا زمانی که رتینوپاتی به مرحله متوسط یا پیشرفته نرسد هیچ علامتی وجود ندارد. در مرحله پیشرفته، رتینوپاتی دیابتی می تواند باعث از دست دادن سریع و دائمی بینایی شود.

رتینوپاتی دیابتی، علت اصلی از دست دادن بینایی در سراسر جهان در افراد 25 تا 74 ساله است. تا سال 2030، حدود 191 میلیون نفر در سراسر جهان به رتینوپاتی دیابتی مبتلا خواهند شد و 56.3 میلیون نفر مبتلا به دیابت به رتینوپاتی دیابتی تهدید کننده بینایی مبتلا خواهند شد.

علائم رتینوپاتی دیابتی

حتی اگر معاینه چشمی سالانه شما هیچ مشکلی را نشان نداد، بسیار مهم است که در صورت مواجه شدن با هر یک از این علائم، فوراً با تیم مراقبت های بهداشتی خود تماس بگیرید:

· تاری دید

· دوبینی

· نقطه تاریک یا خالی در مرکز دید شما

· مشکل در خواندن

· مشکل خوب دیدن در شب

· افتادگی پلک

· چشم درد

· احساس نورهای فلش مانند در چشم

· هاله های اطراف چراغ ها

· اشیایی که بزرگتر یا کوچکتر از حد معمول به نظر می رسند

· ظهور ناگهانی لکه‌ها و زنجیره‌های در حال حرکت در دید فرد( مگس پران چشم یا مگسک یا floaters- گونه‌ای از سایه‌های مزاحم در دید چشمان)

این علائم ممکن است نشان دهند که نیاز به تغییر در نسخه ی عینک یا لنز تماسی خود دارید یا نشانه بیماری های جدی تری مانند عوارض چشمی مرتبط با دیابت مانند رتینوپاتی دیابتی است.

کنترل دقیق سطح قند خون خطر از دست دادن بینایی در اثر رتینوپاتی دیابتی را کاهش می دهد. علاوه بر این، باید فشار خون و کلسترول بالا را کنترل کنید، زیرا می توانند بر سلامت شبکیه چشم شما تأثیر بگذارند.

انواع رتینوپاتی دیابتی

دو نوع رتینوپاتی دیابتی وجود دارد: 

رتینوپاتی دیابتی اولیه(Early diabetic retinopathy)

این نوع از بیماری رتینوپاتی دیابتی معمول ‌تر بوده و رتینوپاتی دیابتی غیر تکثیری یا غیرپرولیفراتیو(nonproliferative diabetic retinopathy (NPDR))  نیز نامیده می‌شود.در این نوع از بیماری رگ‌های خونی جدید ایجاد و تکثیر نمی شوند. 

در رتینوپاتی غیرپرولیفراتیو، دیواره‌ رگ‌های خونی موجود در شبکیه ضعیف می‌شود. در این حالت برآمدگی‌های کوچکی در دیواره‌ رگ‌های خونی کوچک شبکیه (میکروآنوریسم(ایجاد می شود و گاهی اوقات مایعات و خون از این رگ‌ها به درون شبکیه نشت می کند.

رگ‌های بزرگ ‌تر شبکیه در این نوع از بیماری می‌توانند شروع به بزرگ ‌تر شدن کرده و یا قطر غیر طبیعی پیدا کنند. هر چه رگ‌های خونی بیش ‌تری مسدود شوند، رتینوپاتی دیابتی غیر تکثیری از حالت خفیف به حالت وخیم و شدید پیشرفت خواهد کرد. 

رشته‌های عصبی موجود در شبکیه هم ممکن است شروع به بزرگ ‌تر شدن کنند. بعضی اوقات بخش مرکزی شبکیه موسوم به ماکولا یا لکه‌ زردشروع به بزرگ ‌تر شدن و تورم می‌کند (تورم لکه زرد شبکیه یا ادم ماکولا ) کهبه رسیدگی‌های پزشکی و درمان فوری نیاز دارد.

رتینوپاتی دیابتی پیشرفته(Advanced diabetic retinopathy)

رتینوپاتی دیابتی می‌تواند منجر به نوع شدید و وخیم تر بیماری شود که به آن رتینوپاتی دیابتی تکثیری  (proliferative diabetic retinopathy)یا پرولیفراتیو گفته می‌شود. در این شرایط رگ‌های خونی آسیب دیده به صورت کامل مسدود می‌شوند و همین انسداد باعث ایجاد رگ خونی غیرطبیعی جدیدی در شبکیه خواهد شد. این رگ‌های خونی جدید نشتی داشته و مواد درون خود را به درون بافت شفاف و ژله مانند زجاجیه(vitreous)  تراوش می کنند.

غربالگری رتینوپاتی دیابتی با کمک نرم افزار مجهز به هوش مصنوعی

برای افراد مبتلا به دیابت، غربالگری منظم چشم بخشی از معاینه سالانه آنها است که توسط پزشکان مراقبت های اولیه انجام می شود.

سازمان غذا و داروی آمریکا (FDA) اولین سیستم هوش مصنوعی مستقل (AI) را که به تشخیص رتینوپاتی دیابتی کمک می کند، تایید کرد. این سیستم یک عکس چشمی از شبکیه چشم می گیرد تا علائم اولیه آسیب عروق را شناسایی کند. عکس چشمی بطور سریع گرفته می شود و برای راحتی شما در طول فرآیند طراحی شده است.

اگر این نرم افزار، رتینوپاتی دیابتی را تشخیص دهد، پزشک مراقبت های اولیه، شما را برای ارزیابی بیشتر و مدیریت این بیماری به متخصصان شبکیه یا یک متخصص چشم پزشک ارجاع می دهد.

پیشگیری بهترین روش برای رتینوپاتی دیابتی است. تشخیص زودهنگام و مدیریت دقیق توسط چشم پزشک می تواند پیشرفت رتینوپاتی دیابتی را کاهش دهد یا متوقف کند. تشخیص سریع شانس نتیجه مطلوب را افزایش می دهد.

منبع:

https://medicalxpress.com/news/2023-08-importance-routine-eye-patients-diabetes.html